نقش حیاتی سنجش های معتبر در روند درک مطلب دانش آموزان

  نقش حیاتی سنجش های معتبر در روند درک مطلب دانش آموزان

همگی می دانیم اوضاع درک مطلب دانش آموزان ایرانی اصلا خوب نیست. عوامل متعددی بر این امر نقش دارد که تعداد زیادی از آن ها خارج از محدوده ی عملکرد ما آموزگاران است و تعدادی از این عوامل هم به عملکرد ما معلم ها بر می گردد. مانند سنجش.

امروز قصد دارم شما را به سفر در دنیای شگفت انگیز سنجش در درک مطلب بچه ها  دعوت کنم. ما به عنوان آموزگاران، نقش مهمی   در شکل دهی ذهن دانش آموزان داریم . استفاده از سنجش های مناسب می تواند تفاوت قابل توجهی در یادگیری و درک مطلب  دانش آموزان ایجاد کند.  اما قبل از اینکه به  صورت ویژه به سنجش بپردازیم  بیایید تمایز بین سنجش و ارزشیابی را روشن کنیم. زیرا در خیلی از مواقع دیده شده که این دو واژه  به جای هم به کار رفته اند در حالی که هر کدام اهداف خاص  و جدایی  را  در سرزمین آموزش دنبال می کنند.

سنجش مفهوم گسترده ای دارد. یک اصطلاح کلی است و به عنوان  فرایندی  تعریف می شود که برای  گردآوری اطلاعات مورد نیاز و تصمیم گیری  درباره ی دانش آموزان  به آموزگار کمک می کند . در سنجش از فنون مختلف برای جمع آوری  اطلاعات استفاده ی شود که می توان به آزمون، پرسشنامه، مقیاس، درجه بندی، فهرست وارسی، کارآزمایشگاهی، پروژه ی تحقیق، پرسش شفاهی و …. اشاره کرد. سنجش هم می تواند به صورت رسمی مثل اجرای یک آزمون و هم به صورت غیر رسمی مثل مشاهده اینکه چه کسی در کارگروهی به صورت یک رهبر موفق است اجرا کرد. سنجش را علاوه بر کمیت به صورت کیفی هم می توان گزارش کرد. اما ارزشیابی فعالیتی است که پس  از اجرای برنامه های آموزشی صورت می گیرد و عملکرد دانش آموز را بر اساس ملاک های خاص و تغییراتی که در رفتار دانش آموز به وجود آمده داوری می کند. پس ارزشیابی نمی تواند ما را به آنچه که از سنجش توقع داریم برساند.

اما اگر بدانیم و آگاه باشیم  که استفاده از سنجش های معتبر چه قدرت و پتانسیلی در تقویت درک مطلب بچه ها دارد و چه بینش های ارزشمندی در مورد نقاط قوت و ضعف و اولویت های یادگیری آن ها به ما می دهد  بسیار آگاهانه و با حساسیت این واژه ی کلیدی را به کار می بریم. اما هر سنجشی به ما در تقویت درک مطلب دانش آموزان کمک نمی کند ، فقط سنجش های معتبر هستند که به ما در این امر کمک شایان توجهی می کنند.

در این قسمت از مقاله می خواهم  شما را با سنجش های معتبر آشنا کنم. سنجش های معتبر تکنیک هایی هستند که در مقابل تکنیک های سنتی و استاندارد  مثل پرسش و پاسخ های شفاهی و آزمون ها یا امتحانات کتبی  قرار گرفته اند. سنجش های معتبر یادگیری و درک دانش آموز را به دنیای واقعی زندگی آن ها  پیوند  می دهند. سنجش های معتبر شامل تکنیک ها ی متفاوتی است که به دانش آموز اجازه می دهد تا توانایی های خود را از طریق وظایف و فعالیت های معنا دار نشان دهد، به عنوان مثال در یک کلاس فارسی آموزگاری با نام خانم الف معنای کلمات جدید درس را از طریق پرسش و پاسخ های شفاهی و روش های حافظه محور مورد سنجش قرار می دهد و در یک کلاس دیگر آموزگاری  با نام خانم ب از تکنیک های سنجش معتبر استفاده می کند. مثلا ممکن است از تکنیک یادداشت های روزانه یا  تکنیک طراحی های توصیفی استفاده کند و دانش آموزانش را درگیر فرایند یادگیری  و درک عمیق تر از موضوع کند.

مزایای سنجش های معتبر

سنجش های معتبر این امکان را فراهم می کند تا آموزگار بتواند هر دانش آموز را بر اساس توانایی ها و سبک های یادگیری منحصر به فرد او مورد بررسی قرار دهد.مثلا یک آموزگار می تواند به جای یک سنجش سنتی و از پیش تعریف شده از دانش زبانی درس فارسی، یک سنجش چند رسانه ای اجرا کند. از دانش آموزانش بخواهد با توجه به موضوع آموزش داده شده یک داستان کوتاه بنویسند یا یک مونولوگ  کوتاه نمایشی اجرا کنند. این رویکرد به آموزگار کمک می کند تا درک جامعی از مهارت ها و توانایی های دانش آموزانش به صورت شخصی شده تر داشته باشد.

علاوه بر موارد گفته شده سنجش های معتبر به توسعه ی مهارت های فراشناختی در دانش آموزان کمک می کند . فراشناخت به آگاهی دانش آموز و کنترل فرایند  تفکر او کمک می کند. دانش آموزان در یک  سنجش معتبر در مورد درک خود تامل می کنند و به طور فعال بر درک خود نظارت می کنند. این خود ارزیابی و تامل مهارت های فراشناختی آن ها  را تقویت می کند.

سنجش های معتبر به آموزگاران بینش می دهد تا بتوانند استراتژی های تدریس خود را تنظیم کنند و رویکردهای جدیدی را اجرا کنند تا بتوانند نیازهای متنوع دانش آموزان را برآورده سازند. بدون شک این چرخه ی مداوم سنجش و بهبود منجر به آموزش موثرتر و بهبود نتایج درک مطلب آن ها  می شود.

علاوه بر مزایای گفته شده  تکنیک های سنجش های معتبر از توسعه ی مهارت های ضروری قرن 21 مانند ارتباطات، همکاری، خلاقیت و تفکر انتقادی پشتیبانی می کند. بدون شک این مهارات ها برای موفقیت در دنیای مدرن، که در آن سازگاری و توانایی حل مساله بسیار ارزشمند است، بسیار مهم هستند.

پس در حال حاضر شرایط می طلبد آموزگاران تکنیک های سنجش های معتبر را بیاموزند تا بتوانند دانش آموزانشان را تشویق کنند تا انتقادی فکر کنند، با دیگران همکاری کنند و برای یافتن راه حل برای حل مسائل، خلاقانه فکر کنند. اما متاسفانه باید گفت تعداد بسیار زیادی از آموزگاران ما همچنان از روش های سنتی و غیر کارآمد سنجش استفاده می کنند و با روش های نوین سنجش های معتبر که بالغ بر سی تکنیک خلاقانه و کاربردی که همه ی آن ها  می توانند فرایند تفکر ،یادگیری و سنجش را با هم تلفیق کنند  و درک عمیق تر ی در بچه ها به وجود آورد آشنایی ندارند.

همکار عزیزم! سنجش پیش راننده ی  تفکر و یادگیری است . اگر دوست دارید با تکنیک های بروز سنجش های معتبر آشنا شوید استوری های روز شنبه و یکشنبه  را از دست ندهید.